Ποια νομική μορφή να επιλέξετε για τη νέα σας επιχείρηση (ΙΚΕ, ΟΕ, ΑΕ)

Η νομική μορφή επιχείρησης είναι από τις πρώτες αποφάσεις που παίρνετε και από τις λίγες που σας ακολουθούν σε κάθε φορολογική δήλωση, κάθε δάνειο και κάθε συζήτηση με επενδυτή. Οι περισσότεροι την επιλέγουν με ένα κριτήριο: τι κοστίζει λιγότερο σήμερα. Και μετά ανακαλύπτουν ότι η φθηνότερη σύσταση σπάνια είναι η φθηνότερη απόφαση.

Σε αυτό το άρθρο βάζουμε τις τέσσερις βασικές επιλογές (ατομική, ΟΕ/ΕΕ, ΙΚΕ, ΑΕ) δίπλα-δίπλα, με τα κριτήρια που πραγματικά μετράνε: ευθύνη, κεφάλαιο, ασφάλιση, φορολογία, κόστος, είσοδος επενδυτή και ευκολία μετατροπής. Στο τέλος θα βρείτε πέντε ερωτήσεις που, αν τις απαντήσετε ειλικρινά, σας δείχνουν την απάντηση.

Μία διευκρίνιση: δεν είμαστε δικηγόροι ούτε λογιστές. Είμαστε επιχειρηματίες που λειτουργούμε όμιλο έξι εταιρειών και έχουμε συστήσει και μετατρέψει εταιρικές μορφές στην πράξη. Τα ποσά που αναφέρουμε ίσχυαν τον Αύγουστο του 2026 και δίνουμε πηγές· επιβεβαιώστε τα με τον λογιστή σας.

Οι βασικές επιλογές, με απλά λόγια

Ατομική επιχείρηση

Η πιο γρήγορη και φθηνή έναρξη. Δεν υπάρχει διαχωρισμός ανάμεσα σε εσάς και την επιχείρηση: τα κέρδη φορολογούνται ως προσωπικό σας εισόδημα με την κλίμακα φυσικών προσώπων και ευθύνεστε με όλη την προσωπική σας περιουσία. Είναι κατάλληλη για να δοκιμάσετε μια ιδέα με χαμηλό ρίσκο, όχι για να χτίσετε κάτι που θα έχει συνεργάτες, δανεισμό ή υπαλλήλους.

Προσωπικές εταιρείες (ΟΕ, ΕΕ)

Χρειάζονται τουλάχιστον δύο εταίρους, δεν έχουν ελάχιστο κεφάλαιο και συστήνονται απλά. Στην ΟΕ όλοι οι εταίροι ευθύνονται απεριόριστα και εις ολόκληρον για τα χρέη της εταιρείας. Στην ΕΕ υπάρχουν ομόρρυθμοι (απεριόριστη ευθύνη) και ετερόρρυθμοι εταίροι (ευθύνη μέχρι την εισφορά τους). Λειτουργούν καλά όταν υπάρχει εμπιστοσύνη και όταν το ρίσκο της δραστηριότητας είναι μικρό.

ΙΚΕ (Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία)

Η πιο δημοφιλής επιλογή για νέες ΜμΕ τα τελευταία χρόνια, και όχι τυχαία. Περιορισμένη ευθύνη, ελάχιστο κεφάλαιο 1 ευρώ (ν. 4072/2012, άρθρα 43-120), δυνατότητα μονοπρόσωπης, ηλεκτρονική σύσταση σε μία ημέρα και μεγάλη ευελιξία στο καταστατικό. Αν αναρωτιέστε «ατομική ή ΙΚΕ» για μια σοβαρή δραστηριότητα, στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων η απάντηση είναι ΙΚΕ. Τα βήματα τα περιγράφουμε αναλυτικά στον οδηγό μας για τη σύσταση ΙΚΕ βήμα-βήμα.

ΑΕ (Ανώνυμη Εταιρεία)

Η πιο απαιτητική μορφή: ελάχιστο κεφάλαιο 25.000 ευρώ, ολοσχερώς καταβεβλημένο κατά τη σύσταση (ν. 4548/2018, άρθρο 15), διοικητικό συμβούλιο, γενικές συνελεύσεις, αυστηρότερη εταιρική διακυβέρνηση. Έχει νόημα όταν υπάρχει σοβαρή χρηματοδότηση, πολλοί μέτοχοι ή επενδυτής που τη ζητά ρητά.

Πίνακας σύγκρισης: Ατομική / ΟΕ-ΕΕ / ΙΚΕ / ΑΕ

Κριτήριο	Ατομική	ΟΕ / ΕΕ	ΙΚΕ	ΑΕ
Ευθύνη	Απεριόριστη, προσωπική	ΟΕ: απεριόριστη για όλους. ΕΕ: απεριόριστη για ομόρρυθμους, περιορισμένη για ετερόρρυθμους	Περιορισμένη στην εισφορά	Περιορισμένη στην εισφορά
Ελάχιστο κεφάλαιο	Δεν υπάρχει	Δεν υπάρχει	1 €	25.000 €
Ελάχιστος αριθμός προσώπων	1	2	1 (μονοπρόσωπη)	1 (μονοπρόσωπη)
Ασφάλιση e-ΕΦΚΑ	Ο επιχειρηματίας, υποχρεωτικά	Όλοι οι εταίροι, υποχρεωτικά	Ο διαχειριστής υποχρεωτικά· ο μοναδικός εταίρος υποχρεωτικά· οι εταίροι πολυπρόσωπης προαιρετικά	Μέλη ΔΣ που αμείβονται· μέτοχοι-μέλη ΔΣ με ποσοστό από 3%
Φορολογία κερδών	Κλίμακα φυσικών προσώπων (9%–44%)	22% σε επίπεδο εταιρείας	22% + 5% στη διανομή μερίσματος	22% + 5% στη διανομή μερίσματος
Τέλος επιτηδεύματος	Καταργήθηκε για φυσικά πρόσωπα	Ισχύει (800–1.000 €/έτος)	Ισχύει (800–1.000 €/έτος)	Ισχύει (800–1.000 €/έτος)
Κόστος σύστασης (τέλος e-ΥΜΣ)	Έναρξη στην ΑΑΔΕ, χωρίς e-ΥΜΣ	15 € + τέλη ΓΕΜΗ/επωνυμίας	18 € + τέλη ΓΕΜΗ/επωνυμίας	18 € + τέλη ΓΕΜΗ + 1‰ επί κεφαλαίου
Ετήσιο τέλος ΓΕΜΗ	30 €	80 €	100 €	320 €
Λογιστικά βιβλία	Απλογραφικά (συνήθως)	Απλογραφικά (συνήθως)	Διπλογραφικά	Διπλογραφικά, δημοσίευση οικονομικών καταστάσεων
Είσοδος επενδυτή	Πρακτικά αδύνατη	Δύσκολη (προσωπική ευθύνη)	Εφικτή, με περιορισμούς	Ο «φυσικός» χώρος για επενδυτές
Μετατροπή αργότερα	Όχι μετατροπή· εισφορά της επιχείρησης σε νέα εταιρεία	Εφικτή (ν. 4601/2019)	Εφικτή (ν. 4601/2019)	Εφικτή (ν. 4601/2019)

Πηγές για τα ποσά: κόστος σύστασης μέσω e-ΥΜΣ βάσει ΥΑ 38164/2025 (ΕΒΕΠ), ετήσια τέλη ΓΕΜΗ βάσει ΚΥΑ 79752/2014 (ΕΒΕΗ), συντελεστής 22% (ΑΑΔΕ, οδηγίες εντύπου Ν), ασφάλιση εταίρων και διαχειριστών (εγκύκλιος e-ΕΦΚΑ 21/2019), τέλος επιτηδεύματος (ν. 5162/2024). Οι συντελεστές και τα τέλη αλλάζουν· ελέγξτε τα τρέχοντα στο aade.gr και στο gemi.gov.gr.

Τι σημαίνουν οι διαφορές στην πράξη

Ευθύνη

Στην ατομική και στην ΟΕ, μια αγωγή πελάτη, ένα απλήρωτο τιμολόγιο προμηθευτή ή ένας εργατικός έλεγχος φτάνουν μέχρι το σπίτι σας. Στην ΙΚΕ και στην ΑΕ, κατ’ αρχήν, σταματούν στην εταιρεία. Προσοχή όμως: για δάνεια οι τράπεζες σχεδόν πάντα ζητούν προσωπική εγγύηση, άρα «περιορισμένη» δεν σημαίνει «μηδενική».

Ασφάλιση

Εδώ κρύβεται η μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε ΙΚΕ ή ΟΕ. Στην ΟΕ κάθε εταίρος πληρώνει εισφορές e-ΕΦΚΑ. Στην πολυπρόσωπη ΙΚΕ, υποχρεωτικά ασφαλίζεται ο διαχειριστής, ενώ οι υπόλοιποι εταίροι ασφαλίζονται προαιρετικά. Για μια εταιρεία με τρεις εταίρους από τους οποίους μόνο ένας δουλεύει σε αυτήν, η διαφορά ανά έτος είναι σημαντική. Ρωτήστε τον λογιστή σας για τα τρέχοντα ποσά των ασφαλιστικών κατηγοριών στο efka.gov.gr.

Φορολογία

Ο μύθος «η ΙΚΕ πληρώνει λιγότερο φόρο» δεν ισχύει πάντα. Σε χαμηλά κέρδη, η κλίμακα φυσικών προσώπων της ατομικής μπορεί να βγει φθηνότερη από το 22% συν 5% της ΙΚΕ, ιδίως τώρα που το τέλος επιτηδεύματος καταργήθηκε για τις ατομικές αλλά παραμένει για τα νομικά πρόσωπα. Σε υψηλότερα κέρδη, ή όταν επανεπενδύετε τα κέρδη αντί να τα διανέμετε, η εταιρεία υπερτερεί καθαρά. Το σημείο ισορροπίας εξαρτάται από τα δικά σας νούμερα, όχι από γενικούς κανόνες.

Κόστος λειτουργίας

Το κόστος σύστασης δεν είναι το θέμα: μέσω της ηλεκτρονικής Υπηρεσίας μιας Στάσης, μια ΙΚΕ ή ΑΕ συστήνεται με λίγες δεκάδες ευρώ σε τέλη. Το πραγματικό κόστος είναι το ετήσιο: διπλογραφικά βιβλία στην ΙΚΕ και στην ΑΕ σημαίνουν ακριβότερη λογιστική, και η ΑΕ έχει επιπλέον δημοσιεύσεις, πρακτικά ΔΣ και γενικές συνελεύσεις. Ζητήστε προσφορά από λογιστή για κάθε μορφή πριν αποφασίσετε.

Είσοδος επενδυτή

Αν στο επιχειρηματικό σας σχέδιο υπάρχει επενδυτής μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, ξεχάστε την ατομική και την ΟΕ. Το δίλημμα «ΙΚΕ ή ΑΕ» το απαντά συνήθως ο ίδιος ο επενδυτής: οι μικροί άγγελοι επενδυτές δέχονται ΙΚΕ, τα funds και οι θεσμικοί σχεδόν πάντα ζητούν ΑΕ. Ξεκίνημα με ΙΚΕ και μετατροπή σε ΑΕ όταν χρειαστεί είναι απολύτως συνηθισμένη διαδρομή.

Σκεφτείτε το σχήμα, όχι μόνο τη μορφή

Το ερώτημα «ποια εταιρική μορφή να επιλέξω» υποθέτει ότι θα έχετε μία εταιρεία. Στη δική μας εμπειρία, όσο η δραστηριότητα μεγαλώνει, το ερώτημα γίνεται «πόσες εταιρείες και πώς συνδέονται». Ο όμιλός μας ξεκίνησε με μία εταιρεία και το σχήμα προέκυψε από τρεις πρακτικές ανάγκες.

Διαχωρισμός ρίσκου. Η παραγωγή έχει διαφορετικό ρίσκο από τις πωλήσεις και διαφορετικό από την τεχνολογία. Όταν βάλαμε τη διανομή σε ξεχωριστή εταιρεία από την παραγωγή, ένα πρόβλημα με έναν μεγάλο πελάτη σταμάτησε να απειλεί την παραγωγή. Δύο εταιρείες σημαίνουν διπλά τέλη και διπλή λογιστική, αλλά αν το ρίσκο είναι πραγματικό, το κόστος είναι ασφάλιστρο.

Holding. Όταν οι εταιρείες γίνονται τρεις και πάνω, μια εταιρεία συμμετοχών που κατέχει τα μερίδια απλοποιεί τη διανομή κερδών, τη χρηματοδότηση της μίας δραστηριότητας από την άλλη και τη μελλοντική είσοδο συνεργάτη σε μία μόνο θυγατρική. Δεν χρειάζεται από την πρώτη ημέρα· χρειάζεται όταν αρχίσετε να μεταφέρετε χρήματα ανάμεσα σε εταιρείες με άβολο τρόπο.

Συμφωνητικό εταίρων. Το πιο υποτιμημένο έγγραφο. Το καταστατικό λέει τι επιτρέπει ο νόμος· το συμφωνητικό εταίρων λέει τι έχετε συμφωνήσει εσείς: ποιος αποφασίζει τι, τι γίνεται αν κάποιος θέλει να φύγει ή δεν αποδίδει, πώς αποτιμάται το μερίδιό του. Το έχουμε δει να σώζει συνεργασίες και το έχουμε δει να λείπει από συνεργασίες που κατέληξαν σε δικαστήρια. Γράψτε το με δικηγόρο, πριν υπογράψετε καταστατικό.

Δέντρο απόφασης: 5 ερωτήσεις

1. Θα είστε μόνοι ή με συνεργάτες; Μόνοι και με χαμηλό ρίσκο: ατομική ή μονοπρόσωπη ΙΚΕ. Με συνεργάτες: συνεχίστε στην ερώτηση 2.
2. Θα δουλεύουν όλοι οι εταίροι στην εταιρεία; Αν ναι και το ρίσκο είναι μικρό, η ΟΕ είναι απλή και φθηνή. Αν κάποιοι βάζουν μόνο κεφάλαιο, η ΙΚΕ σας γλιτώνει ασφαλιστικές εισφορές και προστατεύει τους «παθητικούς» εταίρους.
3. Μπορεί ένα λάθος να κοστίσει περισσότερα από όσα έχει η επιχείρηση; Παραγωγή τροφίμων, κατασκευές, μεταφορές, οτιδήποτε με προσωπικό ή μεγάλα τιμολόγια: περιορισμένη ευθύνη, δηλαδή ΙΚΕ ή ΑΕ.
4. Θα ζητήσετε επενδυτή ή σοβαρό δανεισμό μέσα στα επόμενα δύο χρόνια; Επενδυτής άγγελος ή τράπεζα: ΙΚΕ αρκεί. Fund ή στρατηγικός επενδυτής: ΑΕ ή σχεδιάστε από τώρα τη μετατροπή.
5. Πόσες διαφορετικές δραστηριότητες θα έχετε σε τρία χρόνια; Μία: μία εταιρεία. Δύο ή τρεις με διαφορετικό ρίσκο ή διαφορετικούς συνεργάτες: σκεφτείτε από τώρα το σχήμα, ώστε η πρώτη εταιρεία να μπορεί να γίνει θυγατρική ή αδελφή χωρίς να την ξαναστήσετε.

Συχνά λάθη που κοστίζουν αργότερα

• Επιλογή με βάση το κόστος σύστασης. Η διαφορά είναι μερικές δεκάδες ευρώ. Το κόστος λειτουργίας και το ρίσκο είναι που μετράνε.
• ΟΕ επειδή «είμαστε φίλοι». Η απεριόριστη και εις ολόκληρον ευθύνη σημαίνει ότι πληρώνετε και τα λάθη του άλλου. Η φιλία δεν αλλάζει τον νόμο.
• Ατομική με υπαλλήλους και μεγάλους πελάτες. Όσο μεγαλώνει ο τζίρος, μεγαλώνει και η έκθεση της προσωπικής σας περιουσίας.
• ΑΕ από την πρώτη ημέρα «για να φαίνεται σοβαρή». Δεσμεύετε 25.000 ευρώ και αναλαμβάνετε υποχρεώσεις διακυβέρνησης που δεν χρειάζεστε ακόμα. Η ΙΚΕ μετατρέπεται σε ΑΕ όταν υπάρξει λόγος.
• Καταστατικό από πρότυπο χωρίς συμφωνητικό εταίρων. Το πρότυπο καταστατικό είναι δωρεάν και γρήγορο, αλλά δεν λέει τίποτα για το τι γίνεται όταν διαφωνήσετε.
• Καθυστέρηση της μετατροπής. Η μετατροπή γίνεται (ν. 4601/2019) αλλά έχει κόστος, χρόνο και γραφειοκρατία, και συνήθως χρειάζεται τη χειρότερη στιγμή: όταν ο επενδυτής περιμένει ή το πρόγραμμα ΕΣΠΑ έχει προθεσμία.

Συχνές ερωτήσεις

ΙΚΕ ή ΟΕ: ποια είναι καλύτερη για δύο συνεργάτες;

Αν και οι δύο δουλεύετε στην εταιρεία, το ρίσκο είναι χαμηλό και θέλετε την απλούστερη λογιστική, η ΟΕ είναι λογική επιλογή. Αν ο ένας βάζει κυρίως κεφάλαιο, αν υπάρχει προσωπικό ή αν σκέφτεστε επενδυτή, η ΙΚΕ προστατεύει καλύτερα και δίνει περισσότερη ευελιξία. Στη δική μας εμπειρία, η ΙΚΕ είναι η ασφαλέστερη προεπιλογή όταν έχετε αμφιβολία.

Ατομική ή ΙΚΕ για ελεύθερο επαγγελματία;

Για υπηρεσίες με χαμηλό ρίσκο και μέτρια κέρδη, η ατομική είναι συχνά φθηνότερη συνολικά, ιδίως μετά την κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για φυσικά πρόσωπα. Η μονοπρόσωπη ΙΚΕ έχει νόημα όταν τα κέρδη ανεβαίνουν, όταν επανεπενδύετε ή όταν προσλαμβάνετε. Ζητήστε από τον λογιστή σας υπολογισμό και για τα δύο σενάρια με τα δικά σας νούμερα.

ΙΚΕ ή ΑΕ όταν σχεδιάζω να μπει επενδυτής;

Ξεκινήστε με ΙΚΕ εκτός αν ο επενδυτής ζητά ρητά ΑΕ ή έχετε ήδη πολλούς μετόχους. Η ΙΚΕ συστήνεται φθηνά, λειτουργεί απλά και μετατρέπεται σε ΑΕ όταν υπάρξει συγκεκριμένος λόγος. Αν χρειάζεστε pitch deck για επενδυτές, το θέμα της νομικής μορφής θα τεθεί, οπότε καλό είναι να έχετε έτοιμη απάντηση.

Πόσο κοστίζει η σύσταση κάθε μορφής;

Μέσω της ηλεκτρονικής Υπηρεσίας μιας Στάσης, το τέλος σύστασης είναι 15 ευρώ για ΟΕ/ΕΕ και 18 ευρώ για ΙΚΕ και ΑΕ, συν μικρά τέλη ΓΕΜΗ και επωνυμίας, ενώ η ΑΕ πληρώνει επιπλέον 1‰ επί του κεφαλαίου. Το πραγματικό κόστος όμως είναι το ετήσιο: λογιστής, τέλη ΓΕΜΗ, τέλος επιτηδεύματος, ασφάλιση. Τα ποσά αλλάζουν, ελέγξτε τα τρέχοντα στο gemi.gov.gr.

Μπορώ να αλλάξω νομική μορφή αργότερα;

Ναι. Οι εταιρείες μετατρέπονται από τη μία μορφή στην άλλη με βάση τον ν. 4601/2019, χωρίς να «κλείνει» η παλιά και να «ανοίγει» νέα. Η ατομική δεν μετατρέπεται τυπικά, αλλά η επιχείρηση μπορεί να εισφερθεί σε νέα εταιρεία. Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει κόστος, χρόνος και ανάγκη για λογιστή και δικηγόρο, οπότε καλύτερα να το προβλέψετε παρά να το βιαστείτε.

Πώς το προσεγγίζουμε εμείς

Δεν ξεκινάμε από τη μορφή, ξεκινάμε από το πού θέλετε να είναι η επιχείρηση σε τρία χρόνια: πόσοι συνεργάτες, τι ρίσκο, τι χρηματοδότηση, πόσες δραστηριότητες. Από εκεί προκύπτει η μορφή και, όπου χρειάζεται, το σχήμα. Στην υπηρεσία σύστασης επιχείρησης αυτή είναι η πρώτη συζήτηση που κάνουμε, πριν από οποιοδήποτε έντυπο. Αν θέλετε μια δεύτερη γνώμη πάνω στη δική σας νομική μορφή, κλείστε μια πρώτη συνάντηση 30 λεπτών — χωρίς χρέωση: επικοινωνήστε μαζί μας.