ΕΣΠΑ για νέες επιχειρήσεις: τι ισχύει, τι χρειάζεστε, τι να προσέξετε

Τελευταία ενημέρωση: Αύγουστος 2026. Τα προγράμματα ΕΣΠΑ αλλάζουν συχνά — οι προσκλήσεις που αναφέρονται εδώ είτε έχουν κλείσει είτε βρίσκονται σε αξιολόγηση. Ελέγχετε πάντα την τρέχουσα κατάσταση στο espa.gr πριν πάρετε αποφάσεις.

Θέλετε να ξεκινήσετε επιχείρηση και ακούτε συνέχεια «πάρε ΕΣΠΑ». Μετά ανοίγετε μια πρόσκληση 100 σελίδων και δεν καταλαβαίνετε αν σας αφορά, αν πρέπει να έχετε ήδη κάνει έναρξη και τι ακριβώς αξιολογείται.

Εδώ εξηγούμε πώς λειτουργεί το ΕΣΠΑ για νέες επιχειρήσεις στην πράξη: ποιος θεωρείται «νέα επιχείρηση», ποιες προϋποθέσεις επαναλαμβάνονται, τι μετράει στη βαθμολογία, με ποια σειρά να κινηθείτε και τι να κάνετε αν δεν εγκριθείτε. Χρησιμοποιούμε ως παραδείγματα δύο πραγματικές δράσεις του ΕΣΠΑ 2021–2027 — και οι δύο έχουν κλείσει για υποβολές, αλλά η λογική τους είναι αυτή που θα συναντήσετε και στις επόμενες.

Ποιος θεωρείται «νέα επιχείρηση» στο ΕΣΠΑ

Δεν υπάρχει ένας ενιαίος ορισμός. Κάθε πρόσκληση ορίζει τη δική της «νέα επιχείρηση», και συνήθως διακρίνει δύο κατηγορίες:

• Υπό σύσταση: δεν έχετε κάνει ακόμη έναρξη. Στη δράση «Ενίσχυση της Ίδρυσης και Λειτουργίας Νέων ΜμΕ» (2023–2024) ήταν οι επιχειρήσεις «που θα συσταθούν από την ημερομηνία έκδοσης της Προκήρυξης της Δράσης έως και την πρώτη εκταμίευση της επιχορήγησης» (espa.gr).
• Νεοσύστατες: έχετε ήδη έναρξη, αλλά για περιορισμένο διάστημα. Στην ίδια δράση: επιχειρήσεις «για τις οποίες δεν έχει παρέλθει 12μηνο συνεχούς λειτουργίας» από την έναρξη στην ΑΑΔΕ έως την ημερομηνία προκήρυξης.

Στη νεότερη δράση «Ξεκινώ Επιχειρηματικά» (υποβολές 6/5–30/6/2026), οι δύο κατηγορίες ορίστηκαν διαφορετικά: υπό σύσταση θεωρήθηκαν όσες «θα συσταθούν μετά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης» και νεοσύστατες όσες είχαν συσταθεί «από την 01/01/2025 έως και την ημερομηνία υποβολής» (ΕΦΕΠΑΕ). Το συμπέρασμα: πριν κάνετε οτιδήποτε, διαβάστε τον ορισμό της συγκεκριμένης πρόσκλησης. Μία έναρξη λίγους μήνες νωρίτερα μπορεί να σας βγάλει εκτός.

Δύο πραγματικές δράσεις — και τι μας δείχνουν

Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις δύο δράσεις που χρησιμοποιούμε ως παραδείγματα. Και οι δύο έχουν κλείσει για υποβολές· η δεύτερη βρίσκεται σε φάση αξιολόγησης τη στιγμή που γράφεται το άρθρο.

	Ενίσχυση Ίδρυσης & Λειτουργίας Νέων ΜμΕ	Ξεκινώ Επιχειρηματικά
Πρόγραμμα	Ανταγωνιστικότητα 2021–2027	Ανταγωνιστικότητα 2021–2027
Υποβολές	18/12/2023 – Μάρτιος 2024 (κλειστή)	6/5/2026 – 30/6/2026 (κλειστή, σε αξιολόγηση)
Προϋπολογισμός σχεδίου	30.000 – 400.000 €	Κατ’ αποκοπή επιχορήγηση 13.000 – 21.000 € (+ έως 15.000 € για 1 ΕΜΕ)
Ποσοστό ενίσχυσης	45% βασικό, με προσαυξήσεις έως 60% υπό όρους	100% του επιχορηγούμενου προϋπολογισμού
Ιδιωτική συμμετοχή	Απόδειξη εξασφάλισης τουλάχιστον 60% της ιδιωτικής συμμετοχής κατά την υποβολή	Δεν απαιτείται ιδιωτική συμμετοχή· υπάρχουν όμως άλλα κριτήρια (πτυχίο, εισόδημα, μη μισθωτή εργασία)
Αξιολόγηση	Συγκριτική, ελάχιστη βαθμολογία 70	Συγκριτική
Πηγή	espa.gr	espa.gr · ΕΦΕΠΑΕ

Τι μας δείχνουν τα δύο παραδείγματα: υπάρχουν δύο τύποι επιχορήγησης νέων επιχειρήσεων. Ο πρώτος χρηματοδοτεί μεγαλύτερο επενδυτικό σχέδιο, με ποσοστό επιδότησης και δικά σας χρήματα για το υπόλοιπο. Ο δεύτερος δίνει μικρότερο, κατ’ αποκοπή ποσό για τους πρώτους μήνες λειτουργίας, χωρίς ίδια συμμετοχή αλλά με αυστηρά κριτήρια προσώπου.

Τυπικές προϋποθέσεις που επαναλαμβάνονται

Ανεξάρτητα από την πρόσκληση, κάποιοι όροι εμφανίζονται σχεδόν πάντα. Χρησιμοποιήστε τη λίστα ως πρώτο φίλτρο πριν ασχοληθείτε με οτιδήποτε άλλο:

• Επιλέξιμοι ΚΑΔ: η επιχείρηση πρέπει να δραστηριοποιείται αποκλειστικά σε ΚΑΔ που περιλαμβάνονται στο παράρτημα της πρόσκλησης. Στη δράση του 2023 ο τουρισμός είχε ξεχωριστή δράση (espa.gr).
• Μία αίτηση ανά ΑΦΜ και περιορισμοί στη συμμετοχή των ίδιων εταίρων σε πολλαπλές αιτήσεις.
• Ιδιωτική συμμετοχή: όπου υπάρχει ποσοστό επιδότησης, ζητείται τεκμηρίωση ότι μπορείτε να καλύψετε το υπόλοιπο. Στη δράση του 2023 απαιτούνταν «αποδεικτικά στοιχεία εξασφάλισης της Ιδιωτικής Συμμετοχής σε ποσοστό τουλάχιστον 60%» (espa.gr).
• Ελάχιστη βαθμολογία: στη δράση του 2023, βαθμός τουλάχιστον 70 στα κριτήρια του Παραρτήματος ΙΙΙ για να μπορεί καν να υποβληθεί η αίτηση.
• Κριτήρια προσώπου σε δράσεις όπως το «Ξεκινώ Επιχειρηματικά»: πτυχίο ΑΕΙ/ΤΕΙ μετά την 01/01/2016, ατομικό εισόδημα έως 30.000 € και καμία σχέση μισθωτής εργασίας κατά τη διάρκεια (ΕΦΕΠΑΕ).
• Διατήρηση: δεσμεύσεις για τη μετοχική σύνθεση, τους ΚΑΔ και τη λειτουργία για χρόνια μετά την ολοκλήρωση.

Τι μετράει στη βαθμολογία

Η φράση-κλειδί είναι «συγκριτική αξιολόγηση». Δεν αρκεί να πληροίτε τους όρους: κατατάσσεστε με βάση τη βαθμολογία σας και εγκρίνονται όσοι χωρούν στον προϋπολογισμό — ανά περιφέρεια. Στο «Ξεκινώ Επιχειρηματικά» υποβλήθηκαν 2.815 αιτήσεις συνολικής δημόσιας δαπάνης 62,3 εκατ. € (antagonistikotita.gr)· σε άλλες δράσεις η ζήτηση ξεπερνά κατά πολύ τα κονδύλια.

Τα ακριβή κριτήρια και οι συντελεστές τους διαφέρουν ανά πρόσκληση και δημοσιεύονται στο αντίστοιχο παράρτημα. Οι κατηγορίες που επαναλαμβάνονται:

• Η εμπειρία και οι σπουδές των εταίρων σε σχέση με το αντικείμενο.
• Η εξασφάλιση των ιδίων κεφαλαίων (όσο πιο τεκμηριωμένη, τόσο καλύτερα).
• Η ωριμότητα του σχεδίου: άδειες, χώρος, προσφορές προμηθευτών.
• Η απασχόληση που δημιουργείται (ΕΜΕ) — στη δράση του 2023 έδινε και +5% στην ενίσχυση.
• Η χωροθέτηση (ορεινές, νησιωτικές, πληγείσες περιοχές έπαιρναν +10%).

Στη δική μας εμπειρία, η διαφορά μεταξύ 68 και 74 βαθμών σπάνια είναι η ιδέα. Είναι η τεκμηρίωση: ένα βιογραφικό που δείχνει καθαρά τη σχέση με τον κλάδο, ένα extrait τράπεζας αντί για «θα βρω τα χρήματα», μια προσφορά αντί για μια εκτίμηση.

Το business plan: το έγγραφο που κρίνει την αίτηση

Η αίτηση ΕΣΠΑ είναι στην ουσία ένα δομημένο επιχειρηματικό σχέδιο: περιγραφή της επιχείρησης, αγορά, ανταγωνισμός, προϋπολογισμός δαπανών, χρηματοδοτικό σχήμα, προβλέψεις. Ο αξιολογητής δεν σας γνωρίζει· κρίνει μόνο ό,τι διαβάζει.

Το λάθος που βλέπουμε πιο συχνά είναι το business plan να γράφεται «για το πρόγραμμα» και όχι για την επιχείρηση. Ο προϋπολογισμός φουσκώνει για να πιάσει το ανώτατο όριο, οι δαπάνες δεν συνδέονται με το πώς θα βγει ο τζίρος, και το σχέδιο διαλύεται στον πρώτο χρόνο λειτουργίας.

Αν δεν έχετε ξαναγράψει επιχειρηματικό σχέδιο, ξεκινήστε από τον οδηγό μας για το business plan και δείτε ειδικά τι αλλάζει όταν το business plan προορίζεται για ΕΣΠΑ. Για το τι κοστίζει και πότε αξίζει να το αναθέσετε, έχουμε γράψει ξεχωριστά.

Σειρά ενεργειών: σύσταση πριν ή μετά την αίτηση;

Είναι η ερώτηση που μας κάνουν πιο συχνά, και η απάντηση είναι «εξαρτάται από την πρόσκληση». Δείτε τις δύο περιπτώσεις όπως εμφανίζονται στα παραδείγματα:

Περίπτωση 1: Σύσταση μετά την αίτηση (κατηγορία «υπό σύσταση»)

Υποβάλλετε ως φυσικό πρόσωπο (ή ως ομάδα εταίρων), και συστήνετε την επιχείρηση μόνο αν εγκριθείτε. Στη δράση του 2023 έπρεπε να συσταθεί «έως και την πρώτη εκταμίευση», ενώ στο «Ξεκινώ Επιχειρηματικά» «μετά την ημερομηνία υποβολής της Αίτησης» και εντός 365 ημερών. Πλεονέκτημα: δεν αναλαμβάνετε κόστος σύστασης και εισφορές πριν ξέρετε αν έχετε χρηματοδότηση. Μειονέκτημα: πρέπει να είστε έτοιμοι να συστήσετε γρήγορα — νομική μορφή, έδρα, ΚΑΔ, τραπεζικός λογαριασμός.

Περίπτωση 2: Σύσταση πριν την αίτηση (κατηγορία «νεοσύστατη»)

Έχετε ήδη έναρξη και υποβάλλετε ως επιχείρηση. Προσοχή στο χρονικό όριο: 12μηνο στη δράση του 2023, έναρξη από 01/01/2025 στο «Ξεκινώ Επιχειρηματικά». Πλεονέκτημα: μπορείτε να δείξετε πρώτα στοιχεία λειτουργίας. Μειονέκτημα: οι ΚΑΔ με τους οποίους ξεκινήσατε πρέπει να είναι όλοι επιλέξιμοι — μια «άσχετη» δραστηριότητα που προσθέσατε για ευκολία μπορεί να σας αποκλείσει.

Πρακτική σειρά που προτείνουμε: (1) ελέγξτε την πρόσκληση για ορισμό «νέας επιχείρησης», ΚΑΔ και κριτήρια προσώπου· (2) γράψτε το business plan· (3) μαζέψτε την τεκμηρίωση ιδίων κεφαλαίων και εμπειρίας· (4) αποφασίστε νομική μορφή — για ΙΚΕ δείτε τον οδηγό σύστασης βήμα-βήμα· (5) υποβάλετε· (6) συστήνετε ή προσαρμόζετε την επιχείρηση ανάλογα με την κατηγορία. Για ΚΑΔ, έναρξη και ασφάλιση, συμβουλευτείτε λογιστή πριν την υποβολή, όχι μετά.

Λάθη νέων επιχειρηματιών με το ΕΣΠΑ

• Στήνουν την επιχείρηση γύρω από το πρόγραμμα. Αν το σχέδιο στέκεται μόνο με επιδότηση, δεν στέκεται.
• Υπόσχονται ιδιωτική συμμετοχή που δεν έχουν. Η τεκμηρίωση ζητείται κατά την υποβολή· και αν εγκριθείτε, τα χρήματα πρέπει να μπουν πριν την εκταμίευση.
• Ξεχνούν τις ταμειακές ροές. Η επιχορήγηση εκταμιεύεται σε δόσεις και μετά από πιστοποίηση δαπανών — πρώτα πληρώνετε εσείς. Δείτε το άρθρο μας για ταμειακές ροές.
• Κάνουν έναρξη ή αλλάζουν ΚΑΔ «για να προλάβουν» χωρίς να έχουν διαβάσει τον ορισμό επιλεξιμότητας.
• Εμπιστεύονται όποιον εγγυάται έγκριση. Σε συγκριτική αξιολόγηση κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί τίποτα.
• Υποτιμούν τις δεσμεύσεις μετά την έγκριση: ΕΜΕ, μετοχική σύνθεση, διατήρηση δραστηριότητας για χρόνια.

Εναλλακτικές αν δεν εγκριθείτε

Πρώτα, το προφανές: μια απόρριψη σε συγκριτική αξιολόγηση συχνά σημαίνει «δεν χώρεσες στον προϋπολογισμό», όχι «το σχέδιο είναι κακό». Το ίδιο business plan, βελτιωμένο, μπορεί να υποβληθεί σε επόμενη πρόσκληση. Παρακολουθήστε το άρθρο μας με τα ενεργά προγράμματα ΕΣΠΑ και το espa.gr.

Δεύτερον, τα προγράμματα της ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ) για νέους ελεύθερους επαγγελματίες, που απευθύνονται σε εγγεγραμμένους ανέργους. Ενδεικτικά, το πρόγραμμα νέας επιχειρηματικότητας του 2023 για ανέργους 30–55 ετών έδινε 14.800 € σε τρεις δόσεις για 12 μήνες λειτουργίας — έχει ολοκληρωθεί, αλλά νέοι κύκλοι προκηρύσσονται κατά καιρούς (dypa.gov.gr). Οι όροι για το πότε γίνεται η έναρξη διαφέρουν ανά κύκλο — διαβάστε τη δημόσια πρόσκληση.

Τρίτον, τραπεζικός δανεισμός ή ιδιώτες επενδυτές — το κρίσιμο έγγραφο είναι το ίδιο business plan, με διαφορετική έμφαση (δείτε επιχορήγηση ή δάνειο). Και τέταρτον, το πιο υποτιμημένο: να ξεκινήσετε μικρότερα, με δικά σας κεφάλαια, και να ζητήσετε χρηματοδότηση όταν θα έχετε στοιχεία.

Συχνές ερωτήσεις

Υπάρχει ανοιχτό πρόγραμμα ΕΣΠΑ για νέες επιχειρήσεις το 2026;

Τη στιγμή που γράφεται το άρθρο (Αύγουστος 2026), η δράση «Ξεκινώ Επιχειρηματικά» έχει κλείσει για υποβολές (30/6/2026) και βρίσκεται σε αξιολόγηση, ενώ η «Ενίσχυση Ίδρυσης και Λειτουργίας Νέων ΜμΕ» έχει κλείσει από το 2024. Νέες προσκλήσεις ανακοινώνονται πρώτα ως προδημοσιεύσεις στο espa.gr — αυτή είναι η στιγμή να ξεκινήσετε προετοιμασία.

Πρέπει να έχω κάνει έναρξη για να κάνω αίτηση;

Όχι απαραίτητα. Οι περισσότερες προσκλήσεις δέχονται και «υπό σύσταση» επιχειρήσεις, που συστήνονται μετά την αίτηση ή την έγκριση, και «νεοσύστατες» με έναρξη μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό όριο. Ποιο ισχύει και με ποιες προθεσμίες, το ορίζει η κάθε πρόσκληση.

Πόσα δικά μου χρήματα χρειάζομαι;

Εξαρτάται από τον τύπο της δράσης. Στη δράση του 2023 η βασική ενίσχυση ήταν 45% και ζητούνταν τεκμηρίωση για τουλάχιστον το 60% της ιδιωτικής συμμετοχής κατά την υποβολή. Στο «Ξεκινώ Επιχειρηματικά» η επιχορήγηση ήταν 100% κατ’ αποκοπή, αλλά με κριτήρια προσώπου. Σε κάθε περίπτωση, χρειάζεστε ρευστότητα για να προπληρώνετε δαπάνες μέχρι την εκταμίευση.

Τι σημαίνει «συγκριτική αξιολόγηση» για μένα;

Ότι δεν αρκεί να πληροίτε τους όρους. Οι αιτήσεις κατατάσσονται με βάση τη βαθμολογία και εγκρίνονται όσες χωρούν στον προϋπολογισμό της κάθε περιφέρειας. Άρα κάθε βαθμός μετράει, και η τεκμηρίωση (εμπειρία, κεφάλαια, ωριμότητα) είναι αυτό που κάνει τη διαφορά.

Χρειάζομαι σύμβουλο για την αίτηση;

Όχι υποχρεωτικά — η υποβολή γίνεται ηλεκτρονικά και οι προσκλήσεις είναι δημόσιες. Χρειάζεστε όμως ένα σοβαρό business plan και σωστή ανάγνωση των όρων επιλεξιμότητας. Αν αναθέσετε τη δουλειά, προσέξτε ποιον επιλέγετε: κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί έγκριση σε συγκριτική αξιολόγηση.

Το ΕΣΠΑ μπορεί να δώσει σημαντική ώθηση σε μια νέα επιχείρηση, αλλά μόνο αν η επιχείρηση στέκεται και χωρίς αυτό. Ξεκινήστε από το σχέδιο, όχι από την πρόσκληση. Αν θέλετε μια δεύτερη γνώμη πάνω στο δικό σας σχέδιο για νέα επιχείρηση και τις επιλογές χρηματοδότησης, κλείστε μια πρώτη συνάντηση 30 λεπτών — χωρίς χρέωση.